Briljante Iraanse Dichter
Moderne Arabische poëzie van Ziya Movahed – 1943
De poëzie van de Iraanse dichter en professor filosofie (westerse logica) is helaas niet compleet vertaald in het Nederlands. Heel soms in de wirwar (verwarde geheel) van publicaties duiken een paar vertaalde gedichten van hem op, zoals de volgende twee parels, getiteld De parken en De vogels. De dichter die trots is op de taal en de eenvoud nastreeft van wat je kan zeggen en wat je beter weglaat. Woorden puur waaruit pretentie en hoogdravendheid zijn verbannen met als resultaat een ingetogen toon.
Op de website van Poetry International luisterde ik naar de oorspronkelijke Arabische tekst, meeslepend voorgedragen door de dichter zelf op het poëziefestival 2005. Van bange wankele dichters houd ik niet, of dichters die zich schamen, angst en schaamte zijn net als haat hinderlijke emoties die veelal de schoonheid van de verskunst ondermijnen. Dit gedicht vormt een bijzondere uitzondering. Misschien is het fenomeen angst wat in het gedicht voelbaar aan de oppervlakte komt, niet het juiste woord.
De dichteres Radna Fabias koos dit gedicht als haar favoriet uit de archieven van Poetry International, gepubliceerd in de bloemlezing getiteld De mooiste gedichten van de wereld, uitg. Podium, 2019, naar aanleiding van het 50-jarige bestaan van het festival:
‘Er valt veel over dit gedicht te zeggen. De inhoud. De omvang. De eenvoud. De fragiliteit. Het Mysterie. Maar ik wil het niet opschrijven. Ik wil het niet weten. Het ding raakt me. Meer heb ik niet nodig.’
DE PARKEN
Ik ben bang voor
de banken waar de jasmijn
zich op verspreidt
ik ben bang voor de ochtenden
voor de wind die ’s ochtends waait
en de witte jasmijn op de banken
verspreidt
en ik ben bang voor de parken
waar ’s ochtends de wind waait
die de witte jasmijn op de banken verspreidt.
O, god, breng me nooit naar de ochtendbanken in de parken.
© Vertaling: 2005, Amir Afrassiabi,
Ronald Bos en Nafiss Nia.
Wat mij in gedicht opvalt, los van de eventuele meervoudige betekenis, is de subtiele repetitie van woorden. In zijn wereldberoemde gedicht De vogels hanteert Zia Movahed min of meer dezelfde vertelwijze met eenvoudige woordherhalingen.
DE VOGELS
Er zijn vogels die
hun huis verlaten
naar een andere plek gaan
en dromen van thuis
die in de lente naar de winter vliegen
en dromen
dat het lente is
er zijn vogels die
ons dag en nacht
in de steek laten
en dromen
dat ze dag en nacht
bij ons zijn
jij hebt deze vogels gezien
en droomt
dat ze bij ons zijn.
© Vertaling: 2005, Amir Afrassiabi,
Ronald Bos en Nafiss Nia.
Voor het eerst gepubliceerd:
Poetry International, 2013