Het zonderlinge oog van Witold Krassowski
The eye nobody has
Hachelijke situatie. Telkens wanneer ik deze foto bekijk schiet ik even in de lach. Fotograaf is de Poolse maestro Witold Krassowski, heeft voor de kenners geen introductie nodig, heel zijn oeuvre is door de critici erkend als zijnde virtuoos. Die kwalificatie is volkomen terecht, zal ik niet tegenspreken. Krassowski doceert fotografie en geeft masterclass aan fotografen. ‘He knows what he’s talking about, he has the eye nobody has’.
De foto hoort bij de befaamde serie After-images from Poland, 1989, een fotoboek gefocust op het sympathieke thema: het alledaagse leven in het platteland van Polen. Wandelde hij laconiek maar oplettend door kleine dorpjes op zoek naar het ene moment, rijp voor zijn Leica. Straatfotografie, voor elke fotograaf waar dan ook werkzaam in de wereld een moeilijk genre om artistiek mee te scoren. Krassowski toont aan hoe je het doet, hij is (genetisch voordeel) kind aan huis op het Poolse platteland.
Vals spel? Met enige malicieuze opzet zou je kunnen vermoeden dat hier geen sprake is van een spontane opname en Krassowski de twee mannen op de foto opdracht heeft gegeven gekke capriolen uit te halen op straat, elkaar naar de kloten te grijpen. Doe gek daar bij die lantaarnpaal! Maak ik een grappige foto. Krijgen jullie straks een wodkaatje extra in de kroeg. Zoiets? Ik weet dat deze interpretatie absurd is.
Beschouwen we de rol van de dame met boodschappentas op het trottoir. Haar (toevallige?) aanwezigheid op de foto. Is zij wellicht een figurant? Je kan daar je gedachten op los laten. Allereerst, zij lijkt op een onverschillige voorbijganger die niet opkijkt van twee dronken mannen op straat die hun evenwicht proberen te houden.
Ze is het archetype van een provinciaal trutje maar pretendeert mondaine uitstraling; ze lijkt bepaald niet op een vrouw die de verbeelding aanspreekt, bijvoorbeeld pikant om te weten: in het verleden een nymfomane non geweest.
Wat haar aanwezigheid bijzonder maakt in het geheel is dat ze contrast geeft aan de sfeer: totaal losgeslagen tegenover keurige burgerlijkheid. Dat maakt de foto behalve komisch ook sterk, de bijna essayistische uitdrukkingskracht ervan bepaalt de kenmerken van Krassowski’s fotografie. Los van het gecomponeerde beeld zelf, de fysieke esthetische visualiteit, vertelt hij een apart verhaal erachter. En dat verhaal heeft eigenlijk geen woorden.