Associaties bij Slotalinea van Haruki Marakami

door | mei 31, 2025 | Dagboeknotities

omslagontwerp vruchtvlees

stoepkast recycle boeken

Verrassend, vandaag het boek terug gevonden op dezelfde plek waar ik het heb weg gegeven nadat ik het had uitgelezen. Kwam het weer tegen in dezelfde straat. Of het mijn eigen exemplaar was? Stel je voor, na tien jaren weer recycled? Die kick bleef uit. De eigenaar had zijn naam voorin genoteerd. Waarom doen lezers dat?

Sloeg het boek meteen automatisch open naar de laatste bladzijde. Daar werd ik weer getroffen door de slotzin van de roman.

Ik kon mij destijds in het jaar 2014 gemakkelijk vereenzelvigen met de aandoenlijke hoofdpersonage Tsukuru Tazaki, de melancholische zeldzaam eenzame man die op een veroverende wijze zich bloot geeft en hartstochtelijk verlangt naar de warmte van de liefde.

Zich kunnen uitdrukken met oprechte gevoelens, dat typeert de auteur Marakami,  hij benadrukt de eenvoud van dat verlangen, houdt zich niet ledig met doorwrochte intellectuele redeneringen en zondigt zich niet aan het spel met de filosofische accordeon, die als in een eclectische melodie majeur afwisselt met mineur.

verfijnd japans proza

‘De rust daalde neer in zijn hart en hij sloot zijn ogen en sliep in. Het laatste glimpje van zijn bewustzijn werd allengs kleiner, zoals de lichten van de laatste intercitytrein, die geleidelijk aan vaart maakt en zich verder van het station verwijdert tot hij verdwijnt in de duisternis van de nacht. Toen was er alleen nog het ruisen van de wind tussen witte berkenbomen.’

vertaling uit het japans door jacques westerhoven

Met deze slotalinea raakt Marakami de gevoelige snaar die knarst en piept in de hele roman. Maar nu op het eind zuiver wordt. Ik las de tekst reeds in 2014 vele keren. En sprak die als een toneelspeler oefenend in  toonaarden hardop tegen het plafond voordat ik ging slapen. Er gaat veel van uit, wanneer je blijft geloven dat het verstrijken van de tijd toch iets heeft gebracht behalve vergetelheid, iets bijzonders dat weinig voorkomt toch een belangrijke rol speelt in het geheel van elk menselijk leventje.

witte berkenbomen

Elegant en mooi vind ik het glimpje van bewustzijn, de duisternis van de nacht, maar de berkenbomen als laatste woord, dat vind ik een absolute voltreffer. Zelf houd ik van de Ukraine berkenbomen, maar die zijn hetzelfde in Rusland als in Japan en overal elders in de wereld, even had ik mijn twijfels omdat Marakami hier toch het adjectief witte voor de berkenbomen gebruikt, dat leest op het eerste gezicht als een pleonasme, waar ik niet van houd, pleonasmen vind ik banaal, zoals oude grijsaard, is toch vreselijk tautologisch, zo ook zijn witte berkenbomen een manier van formuleren waarmee je meer woorden gebruikt dan nodig is, hetgeen natuurlijk volkomen moet worden vermeden, maar ik weet dat Marakami een auteur is die elk woord (bij wijze van spreken) proeft, kauwt uitspuugt, doorslikt dus overweegt, overweegt op functie, stijl, sfeer, hij werkt programmatisch, vertrouwend op zijn intuïtiviteit, wetend dat hij daarmee geen rare sprongen maakt, literair gezien.

De berkenboom heeft een romig wittige schors die de stam en takken omwikkeld, haar bladeren zijn evenwel licht groen.