Henry Purcell Ode aan de Eenzaamheid
Het lamento – Okay, misschien formuleer ik hier een ongefundeerde bewering: vele types muziek in welke genre dan ook, klinken afschuwelijk gekunsteld, heel ver en vergezocht, verstoken van werkelijke zuivere emoties. Van opera’s tot de populaire producties. Mogelijk hebben ze een bepaalde waarde van entertainment, maar in oorsprong heeft de muziek een spirituele inspirerende en bemoedigende werking, vooral in droefheid, de stemming die hoort bij de essenties van het menselijke bestaan.
Niemand zal willen betwisten dat een oké-requiem door merg en been gaat. Ik luister naar barokmuziek, bijvoorbeeld LOrfeo van Monterverdi, even zoveel als naar jazz, bijvoorbeeld Art Pepper heb ik grijs gedraaid, net als naar Faurés Requiem, telkens weer boeiend en aangrijpend, wekt nieuwe gevoelens op, juist wegens het lamento, de klaagzangen, over zielstoestanden als verdriet, verlies en andere jammerlijke noodlottige tegenslagen.
Het liefst luister ik naar de allertreurigste klaagzangen, aards diep aardedonker triest zowel buitenaards en hemels troostend en lichtend, dichterlijk zwart van toon, van Henryk Gorecki bijvoorbeeld, zijn Symphony of Sorrowful Songs dat doorboort elk marmeren hart. Het lamento heeft de kracht van troost in trieste dagen. Met het lamento wordt het je vergund zelf een beetje mee te sterven, zo ben ik zelf enige keren gestorven, dat wil zeggen: aanvankelijk op sterven na dood, in de kiem van het lamento gestorven en daarna als uit as herrezen. De lamentabele stemming brengt je in hoge sferen als luisteraar, wanneer de laatste klanken in zware slotakkoorden wegsterven keer je weer terug naar de basis van het alledaagse.
De onontkoombare ontroering die opwelt van het lamento, dat is een tijdloze universele emotie, wereldwijd wordt het lamento aangevoeld als de meest existentiële expressie van de mensheid, zovele versies die we kennen, maar het tegenovergestelde ervan is ook even sterk, de opgewekte toon, optimisme en verzoening met het lot, dat hoor ik terug in het lied O eenzaamheid minimalistisch maar overdonderend gecomponeerd door Henry Purcell, 16 de eeuw.
De verfijndheid, elegantie en de welbespraakte eenvoud van destijds in de ruwe 16de eeuw overrompelen mij nog steeds. Tijdloze subtiele muziek. Zal de toekomst der mensheid altijd blijven vergezellen en wanneer de mensheid de planeet aarde heeft verlaten zal het in de volle betekenis van eenzaamheid doorklinken, boven de bergen en valleien, in het naar zwarte gaten weggedreven en gestorven geheugen.
mp3 – Aria O solitude
Henry Purcell
lyrics
O solitude, my sweetest choice,
Places devoted to the night,
Remote from tumult and from noise,
How ye my restless thoughts delight!
O heavens! what content is mine
To see those trees, which have appeared
From the nativity of time,
And which all ages have revered,
To look today as fresh and green
As when their beauties first were seen.
Original French text Antoine Girard de Saint-Amant (1594-1661) Translated to English Katherine Philips (1631-1664)