Ontroerende filmscène Boriska & Roebljov
Ontroerende filmscenes, daar vroeg de vriendin van meneer K naar, of hij ze kende en welke dan? Scènes waarbij je het niet droog kan houden, zoals zij het uitdrukte. Zij was zelf een keer volgeschoten tijdens een scène in een Braziliaanse soapserie waarin een onschuldig jongetjes door zijn moeder met sadistisch geweld werd bestraft voor het kijken door het sleutelgat van haar slaapkamerdeur waar zij lag te vrijen met een vreemde man. Tijdens de seksscène werd moeder intuïtief bewust van het gluren van haar zoontje.
K was blij dat zijn vriendin het vroeg, ontroerende scènes. Hij liet de scène zien waar hij bijna had gehuild van ontroering, in de film getiteld Andrej Roebljov van de geniale Russische cineast Andrej Tarkovski. De film speelt zich af in het Rusland van de 14de eeuw. De Russische vorst zoekt een bekwame klokkenbouwer, maar die is van de honger gestorven, alleen zijn zoon leeft nog en die zoon heet Boriska, ongeveer 12 of 14. Boriska heeft de lef zichzelf aan te bieden als klokkenbouwer, omdat hij het geheim kent van de klok, zegt hij, zijn vader heeft hem het geheim op zijn sterfbed ingefluisterd, de juiste klei, juiste hoeveel koper, enzovoorts. Boriska bluft, maar toch krijgt hij de opdracht. Boriska wordt aangewezen als de baas van een grote onderneming en vervult die rol met bravoure.
De monnik en iconenschilder Andrej Roebljov observeert de werkzaamheden van Boriska telkens vanaf afstand. Hij heeft belangrijk oogcontact met het wanhopig zwoegende jongetje. Roebljov zwijgt al jaren als zelfkastijding voor een moord die hij heeft gepleegd, doodslag met de bijl, ook schildert hij niet meer, terwijl hij zijn naam al had gevestigd als de talentvolste iconenschilder van Rusland.
Wanneer na vele pijnlijke moeilijkheden uiteindelijk de klok weelderig luidt, crasht het jongetje Boriska emotioneel, hij barst in stromende regen in een huilbui uit, wil zich in de modder verbergen. Op dat moment komt Roebljov in beeld, hij neemt Boriska in zijn armen. Boriska bekent dat hij nooit het geheim van zijn vader heeft gekend, dat hij zich erdoorheen heeft gebluft. Hij wist maar al te goed dat wanneer hij had gefaald het hem zijn leven had gekost.
Maar waarom huil je mijn jongen? zegt Roebljov, voor het eerst sinds jaren spreekt de monnik weer, luister, iedereen is aan het juichen, jij hebt het volk grote vreugde geschonken. Kom, laten we gaan samenwerken, zegt Roebljov tegen de snikkende Boriska, ik ga in de kerken iconen schilderen en jij gaat de klokken bouwen. Daarna wordt Roebljov weer actief als iconenschilder en schildert hij het ene wonderlijke icoon na het andere.
Toen K de scène liet zien aan zijn vriendin, schoot hij zelf weer bijna in de tranen, zijn vriendin evenwel bleef onbewogen en deed met een lichtzinnig gebaar het hele verhaal af als zijnde Russische pathetiek. Toen ontdekte K een kloof tussen hem en zijn vriendin: tranen bij een Braziliaanse soap en bijna tranen bij Russische spirituele sentimentaliteit. Daarbij bleven allebei min of meer koud voor elkaars emoties. Hoe heet zo’n kloof? Was het diep wijd en gapend?
K had een speciale feeling met Russische cultuur, uit literair oogpunt, auteurs als Boelgakov en Gogol bewonderde hij, hun virtuositeit werd evenwel weinig gewaardeerd door de Nederlandse lezers van nu.