Wrang Absurdistisch Peilloosdiep Tragisch Gegeven

Het tekort aan doodkisten

Bodybags, lelijk woord. Lijkzakken ook gek en wrang, ze zijn opvouwbaar gemakkelijk in grote getale te transporteren. Traditionele doodkisten zijn gemaakt van onmogelijk grof materiaal, kisten timmeren de lokale kistenmakers in de meeste dorpen handmatig in elkaar met houten planken, spijkers en hamer. Die productie is uiteraard gelimiteerd, nu in de oorlog tot stilstand gekomen. Hoezo? Hout tekort. En straks dan?  De soldaten die de dood vinden? Hoe het gestaag groeiende aantal doden, slachtoffers van de Russische oorlog, op eerbiedige wijze te bergen? Plastic Bodybags, zwart met een rits in het midden. Wie hoor ik huilen?

Terwijl wij in de grote westerse Europese steden bijvoorbeeld aan een ernstig tekort lijden van personeel, en zelfs belangrijke bedrijven in ademnood komen, financieel op het randje van faillissement balanceren, zien we in Oekraïne een heel ander eigenlijk ondenkbaar ernstig nijpend tekort: doodkisten. Houten doodkisten, er zijn niet genoeg om iedereen gestorven in de oorlog te bergen, nu al niet meer, om de vele gestorvenen een waardige begrafenis te geven.

Eerder deed zich dit probleem al voor met de plastic lijkzakken. Die werden ook met de wapens meegestuurd door de Amerikanen. Vele types lijkzakken zijn op international niveau ontworpen, soms heel basic, soms heel chic met een rits middenin, die zijn destijds veel in Vietnam gebruikt door het Amerikaanse leger.

Ongetwijfeld, hoewel de oorlog al 6 maanden duurt, zullen vele doden volgen ten gevolge van de Russische waanzinnige militaire agressie. Je vraagt je af, die laffe ziekelijke slagers daar in Moskou, wanneer zijn ze tevreden met het afslachten van onschuldige mensen, voorheen tijdens de USSR nog beschouwd als hun Slavische bloedbroeders? De woeste golf van waanzin, hoeveel doden totaal zullen we uiteindelijk tellen, mocht er überhaupt vrede komen? Je houdt je hart vast.

Ik herinner mij een even absurdistisch probleem dat zich voordeed in Moskou. Toen ik daar als correspondent voor Utrechtse Nieuwsblad en de Brusselse krant De Standaard werkte, was er sprake van een nijpend tekort in de stad, die in het jaar 1991 toen ik er verbleef 15 miljoen inwoners telde, aan begraafplaatsen. De de kerkhoven waren vol, ruimtegebrek, geen plek meer voor de nieuwe doden.

Wat deden de Russen? (Die een bepaalde dubieuze reputatie hebben hoe efficient je omgaat met lijken). Ze propten de doden, die beslist wilden worden begraven in hun eigen stad Moskou,  in niet liggende maar staande graven. De oplossing is praktisch.  De gestorven Moskovieten die absoluut in Moskou begraven wilden worden, werden rechtop begraven, rechtop, verticaal, om aldus meer ruimte te besparen. Soms werden oude familieleden om kosten te besparen zelfs heimelijk illegaal in de moestuinen begraven.

In de Russische samenleving is het absurdisme de norm, het tiert al eeuwenlang welig in Rusland. Het octopus-achtige (overal om zich heen grijpend) absurdisme is waarachtig soms humoristisch, dan wel als literaire genre – lees de boeken van Gogol en Charms – maar nu is dat absurde van de doodkisten wel heel schrijnend, om van te kotsen. Walgingwekkend, net als de oorlog die ad absurdum mensenlevens in hun onschuld doodt. Waarom is die oorlog begonnen? Tragische Absurditeit.