In memoriam Remco Campert

door | jul 6, 2022 | Dagboeknotities

Als van geen enkele andere Nederlandse schrijver heb ik van hem genoten, zijn gedichten en proza. Hij is bijna de enige. Dank Remco Campert voor al het leesplezier aan mij bezorgd. Wat mij telkens opviel was zijn verfijnd taalgevoel. Hij schreef een soort pretentieloos maar diep doorvoeld Nederlands, rijkgeschakeerd en kleurrijk maar helder, laconiek en iets schetsmatig, suggestief en zangerig, zijn ritme van zinnetjes, ze zijn melodieus, je voelde het wanneer je ze hardop las. Ik deed dat het liefst met zijn roman Een Liefde in Parijs.

De taal was (figure of speech) zijn meesteres. Wie telde ooit zijn enorme woordenschat? Hij sliep fantaseer ik op de dikke woordenboeken als kussens. Mocht hij even niet kunnen slapen dan sloeg hij die woordenboeken open en las de bladzijden af totdat hij weer slaap vatte. Als er een gedenkboek bestond met de namen van de allerbelangrijkste Nederlandse literaire auteurs die overleden zijn, dan staat hij daarin nu meteen ongetwijfeld bovenaan.

Ik heb de dichter een paar keer ontmoet en gesproken, wat een zachtmoedige sympathieke man! Hij steeg altijd zo ritualistisch van het podium af wanneer hij had voorgelezen tijdens een poëzie festival. Bij daverend applaus keek hij bij voorkeur naar beneden.

Ik stond een keer in boekvorm naast hem uitgestald in de vitrine van een boekenwinkel. Inspirerend gezelschap. Veel later ontmoette ik hem aan de nachtelijke bar van de Amsterdamse sociëteit De Kring, zei hij niet veel, vroeg om een sigaret, vuurtje erbij. Hij maar paffen. We dronken een biertje, zwijgzaam, het was al laat in de nacht, allebei ons kruit al verschoten. Hij was aanwezig en tegelijkertijd afwezig. Toen ik opstapte zei hij laconiek: ‘Ik heb je wel gelezen hoor,’ en glimlachte. Die glimlach zie ik nu weer voor me. Hij kon heel weemoedig worden, dan nog glimlachte hij, als op verscholen wijze, beetje treurig toch wel als je goed keek. Ik zag dezelfde glimlach ook tijdens de begrafenis van Annelies Eulen waar hij zijn beroemde  meeslepende gedicht Lamento voordroeg.

Dit gedicht LAMENTO is onsterfelijk en alleen hij draagt het op de juiste toon voor. Zijn stem had een eigen klank. Unieke mooie modulaties. Hij was toch echt waanzinnig goed in de voordrachtkunst. De orale oerkracht van poëzie heeft hij zeker niet onderschat. Ervaren operazangeressen luisterden naar zijn voordrachten om hun recitatieven te oefenen.

Hij schreef afstandelijk maar toch met gevoel over zijn bevriende dichters die de planeet hadden verlaten, in dat verband ontstond het volgende , ietwat ironische gedicht getiteld IN MEMORIAM. Het heeft nu een Dubbele Bodem gekregen, nu hij zelf is gestorven en ik hier bij dezen als het ware een klein aardigheidje opdiepte.

In memoriam

Steeds vaker belt een krant hem op
bij een nieuwe dode die hij kende
toen tijd nog toekomst had

uit de lappenmand van zijn memorie
diept hij een aardigheidje op
de anekdote waar de krant op wacht

zo zijn dan de dode en hij
nog een laatste keertje nieuws
tezamen in de wijkende tijd van hun begin

Uit Licht van mijn leven: gedichten Remco Campert met litho’s van Ysbrant. Amsterdam, uitgeverij De Bezige Bij, 2014.