Gruwelijkheden in onschuldige Boetsja
Foto Evgeniy Maloletka Gepubliceerd in NRC-Handelsblad, 18/8/2022
‘In het Oekraïense Boetsja zijn deze week nog vijftien lichamen opgegraven, vier maanden nadat de Russische troepen uit de voorstad van Kiev zijn teruggetrokken. De lichamen werden aangetroffen in een massagraf. Veertien lichamen zijn vooralsnog niet geïdentificeerd. Volgens de burgemeester van de stad waren er tekenen van martelen te zien op de lichamen. Ook hadden de meesten een schotwond in het hoofd en of de borst. Het Internationaal Strafhof onderzoekt oorlogsmisdaden in Oekraïne ten tijde van de Russische bezetting.’
Tekst NRC-Handelsblad
De gruwelijkheden van Boetsja zijn gegrift in het collectieve geheugen. De actuele schokkende feiten dringen ook door in de poëzie. Hier een voorbeeld. De dichter die empathisch reflecteert.
Sonnet voor Boetsja
waarin het Russische leger burgers afslacht
Ik ken gedichten waarin witte zwanen
bij maneschijn het zwarte water minnen,
de vogels aan hun liefdesnest beginnen
en vlinders dansen tussen de platanen.
Vergeet de bloemen niet, het gras, klimop en
de rest van het poëtische tableau.
Ik ken gedichten waarin alles zo
mooi rijmt, dat heel het leven lijkt te kloppen.
Maar een gedicht waarin men maan bekrast
en hoop als vogels uit hun nesten schiet,
waarin elk lief als een gestorven zwaan
op straat ligt en waarin de vlinders vast-
gebonden en verkracht zijn, ken ik niet.
Een dergelijk gedicht mag niet bestaan.
Publicatie 15 april 2022, NRC Handelsblad.
Uit de sonnettenfabriek van Ilja Leonard Pfeijffer
De priester op de foto is theologisch geschoold (Grieks Orthodox) en acteert in het dogmatische bewustzijn dat Christus door zijn kruisdood voor de zonden der mensheid voldaan heeft. Dat is de zogenaamde Voldoeningsleer. Met andere woorden de onbeschrijfelijk ongelooflijke gruwelijke oorlogsmisdaden van het Russische Leger worden geïnterpreteerd als zonden. Nooit begrepen, het zondebesef, begonnen met Adam en Eva, dat eeuwenoude gelul van het christendom, dat hoe dwaas ook niettemin standhoudt. Na je zonden eenmaal dood zal je worden vergeven. Ziek taaltje.
Eigenlijk zien we hier op de foto een diep cynische performance, het symbolisch wegwassen, met water sprenkelend kwastje zwaait de priester over de opgegraven doden in Boetsja.
Ik heb een keer tijdens mijn rondreizen in Oekraïne zo’n priester gesproken en vroeg hem in het Engels (ik geef toe: een tikkeltje provocerend) wat hij nou precies uitvoerde tijdens begrafenissen en herdenkingen. Zei hij kernachtig: ‘Ik dien De Goddelijke Gerechtigheid.”
Punt. Einde van gesprek. Wendde zich af. Toch zag ik hoe dankbaar zijn werk werd aanvaard, voornamelijk als troost bij diepe treurnis.