De gewone maar buitengewoon wonderlijke orde der fenomenale flora en fauna is helder zichtbaar in de natuur vroeg in de ochtend wanneer alles ontwaakt in het zachte prille daglicht. Ik luister naar het gezang alom. Klinkt als optimistische muziek. De componist Maurice Ravel baseerde zich op de ritmes van de roepende vogels, Claude Debussy ook. Wie niet luisterde naar de vogeltjes? De repetitie van hun geroep is betoverend. Je bent geneigd met ze mee te fluiten. Zonder verhaal. Woordeloos. Dromend. Je kunt een droom nuchter definiëren als een ervaring in de slaap, is iedereen meteen mee eens.

Maar ook in de muziek kan je terechtkomen in een droomwereld. Deze gedachte die mij binnenvalt schenkt enige vreugde, toch prettig zo’n vlaag van ochtendvreugde, geeft mij tevens het voorgevoel dat ik anders dan op andere dagen vandaag scherp gefocust ben.

Niet alleen Ravel en Debussy waren gek op de zingende vogeltjes, vooral de Franse virtuoze componist Olivier Messiaen was hopeloos verloren verliefd en vond een technische werkwijze om het gezang te integreren in zijn composities. Hij wandelende de bossen in gewapend met een bandrecorder, het op band opgenomen gezang verwerkte hij later in zijn muziek, laat hij bijvoorbeeld de piano en de merel samen spelen en in zijn opera Saint Francois d’Assise hoor je verschillende vogels door elkaar heen kwinkeleren en tsjilpen, als in een kakofonie. Messiaen was een diep religieus mens, obsessief gefixeerd op de Christusfiguur en dichtte de vogeltjes een goddelijke oorsprong toe, klanken als van engeltjes. Het Koninklijke Concertgebouworkest heeft alle drie componisten op het programma staan straks in juni, wat alvast gekerfd is in mijn agenda, die avond wil je niet missen. Zal je zien: de zaal vol met vogelaars, ornithologen en dergelijke.

Tijdens mijn ochtendwandeling kijk ik als een fotograaf zonder camera rondom, eens hier en daar, links en rechts. Af en toe eigenlijk helemaal nergens naar kijken, is ook een optie: je hebt als wandelaar wat je ziet al zo vaak gezien. De beelden aangereikt door de alledaagse werkelijkheid zijn volstrekt bekend. De kleur van lentegras, de prille bladeren ook heerlijk groen. Elk jaar weer hetzelfde. Toch ga je ervan uit dat elke dag wel eens iets anders zou kunnen gaan gebeuren, iets bijzonders, grappig of navertelbaar, daarom zoekt je oog altijd naar iets verrassends. Indien niet op je qui-vive, loop je er zo aan voorbij. Dat je bijvoorbeeld het ene vogeltje dat vliegensvlug uit de oleandertakken wegschiet niet opmerkt. De fluisterende slag van zijn vleugeltjes niet hoort. Zou toch jammer zijn.

Ik loop onsystematisch het park rond, ook waag ik mij in het kleine wilde bosachtige gedeelte, waar de reigers hoog in de bomen hun nesten bouwen, maar de paden zijn ontworpen, slingeren als in de route van een museum keurig in elkaar over, beginpunt en eindpunt zijn bepaald op de technische tekentafel van de parkontwerper, wat afbreuk doet aan de ruige natuur, maar dat neem ik voor lief, dankbaar dat dit stukje strak onderhouden natuur zo dichtbij mijn huis is. Ik ga thuis lunchen met een broodje paling gekocht van de Volendammer vishandel op de Middenweg, naast de Rabobank.

Later die dag slenter ik wat door de stad, ik begin bij mijn biologische bakkerij Le Perron op de kruising van Hogeweg en Middenweg en loop als het ware geblinddoekt, want deze route op de Middenweg heb ik ontelbare keren bewandeld, loop in vage gedachten, negeer de etalages, kom langs de plek waar een gruwelijke moord plaatsvond, Theo van Gogh, allang dood, ik heb hem nog gekend, mijn herinneringen aan hem zullen nooit slijten, ik wil bewust niet denken aan het fenomeen theo-manie, krankzinnigheid veroorzaakt door religieus fanatisme, deze dag even geen donkere tinten in mijn gedachten, geen gevoelens van treurnis en walging. Dus ik loop, negatieve associaties van mij afschuddend, vrolijk verder richting Tropenmuseum en Artis Dierentuin. Ik begrijp wat ik doe. Ik probeer mijzelf te blijven, dat is een beetje dagdromend, een beetje afwezig in de wereld.

Als stadswandelaar, misschien toch wie weet uren onderweg, neem ik iets te lezen mee in mijn rugzak, mocht ik eventueel een terrasje willen gaan pikken, om iets te nuttigen, koffie, wit wijntje of een pilsje, dan heb ik behalve de ochtendkrant en mijn eigen notieboekje ook een recent verschenen roman of gedichtenbundel in mijn bagage. Vandaag is dat een schitterende roman, net verschenen, van de Duitse auteur Wolf Wondratschek getiteld Zelfportret met Russische piano.

Flaptekst van de uitgever:

In een Weens koffiehuis leert een schrijver de oude Soevorin kennen, lang geleden een beroemde Russische pianist. Nu loopt zijn leven ten einde en wil hij zijn verhaal kwijt. De schrijver luistert gefascineerd. Na deze eerste ontmoeting blijven de mannen elkaar treffen. Hoe meer Soevorin over zijn leven vertelt, des te meer versmelten de stemmen van de twee mannen. Zelfportret met Russische piano is een schitterende roman over rebellie, muziek, vrijheid, schoonheid en onsterfelijkheid in de kunst.

In de roman begonnen, ben halverwege en geniet van dit proza. Elegant verteld, raakt de gevoelige snaar van de melancholie. Ik werd jaloers op de schrijver die zo’n bijzondere ontmoeting ervaart, zou die schrijver zelf willen zijn geweest, daar in Wenen, in gesprek met die oude uit de Sovjet-Unie geëmigreerde pianist die de Stalintijd heeft meegemaakt.

Auteur Wolf Wondrtaschek kende ik niet, hij schrijft poëzie en proza al bijna heel zijn leven. Hierbij hulde aan Uitgeverij Lebowski die een van de voornaamste uitgeverijen in Nederland is geworden en de literatuur telkens weer op verrassende wijze weet te stimuleren met briljante publicaties. Ik ken de uitgever enigszins persoonlijk uit het verleden, hij heeft ook mijn roman en novelle gepubliceerd, in het begin van de jaren negentig. Ik vermoedde toen al (potentie, enthousiasme, creativiteit, intelligent inzicht, baanbrekende ideeën) dat hij vleugels zou krijgen waarmee hij boven het Nederlands literaire landschap zou gaan zweven, en een spectaculaire hoogte zou bereiken.

Chapeau Oscar. Mocht je deze tekst ooit lezen, weet dan dat die welgemeend is en dat mijn ervaringen met jou de kwaliteit hebben gekregen van onuitwisbare herinneringen.

De energie van Park Frankendael die ik vanochtend opdeed stroomt langzaam uit mij weg, als gevolg van de herrie, bussen en trams produceren knarsende en bulderende geluiden, het verkeer van onophoudelijk heen en weer rijdende auto’s en fietsers heeft voor mij als stadsmens geen zenuwachtig makend effect, toch voel ik enige auditieve stress opkomen de laatste jaren, sinds Amsterdam-Oost zich heeft ontwikkeld als een walhalla voor jonge ondernemers, expats en start-ups. Op vogeltjes let ik niet meer. Waar zijn de mussen gebleven? Eksters en kraaien zie je sporadisch. Duiven daarentegen alomtegenwoordig. Je moet ze voor je wegschoppen, waarschijnlijk verlos je ze daarmee uit hun lijden.

Rechts van mij bevindt zich het kleurrijke terras van Spaanse restaurant Pata Negra, al bijna boordevol met voornamelijk lachende meisjes, veel lange blonde haren, krullend, valt mij op. Dan ook blauwogig, stel ik mij voor. De kleur van paneermeel als schmink op hun wangen. Tikkeltje rouge erbij. Pure Nederlandinnetjes.

Ik zie de meisjes aan een witte wijn nippen en hapjes tapas nemen, misschien als voorproefje van hun vakantie straks in de zomer, Barcelona. Dan scheren ze hun overtollige schaamhaar weg om esthetisch verantwoord met de bikini’s te kunnen pronken. Zelf heb ik een voorkeur voor bikini’s met een floraal motief, bijvoorbeeld een printje van ontluikend bloesem, zoals nu in de lente.

Heb ooit zo’n bikini gekocht voor mijn vriendin, als cadeau voor haar verjaardag, ze kon het geschenk niet waarderen en weigerde botweg de bikini. Kort daarop hebben we onze relatie beëindigd. Had natuurlijk niet alleen met die bikini te maken. Maar toch. Er bestaan vrouwen die gek genoeg geen gevoel voor kleuren hebben. Bloemetjes zien ze liever op hun tafel in een vaas dan op een jurk of bikini afgebeeld, dat beschouwen ze als naïef romantisch, of zoiets. Vooral de Nederlandinnetjes. Russinnen, is mijn ervaring, zijn verrukt van het florale imago. Ze dragen onbeschaamd een bloemetje in hun haren. Ik heb twee serieuze relaties met Russinnen gehad, Vera uit Moskou en Marina uit Siberië, allebei vonden Nederlandse vrouwen in het algemeen maar lichtzinnige verwaande onbenullige burgerlijke truttige teefjes. Zelf waren ze wat zwaar op de hand, mijn Russinnen. Gingen lijdend door het leven. Toen dichtte ik nog, stelde heimelijk de vraag: ‘Russinnen wat moet ik met jullie beginnen?’

Ik heb totaal geen zin om op deze zonovergoten lentedag aan mijn ex-vriendinnen te gaan denken, negeer het terras van Pata Negra en loop verder langs het hekwerk dat geheel rond het Oosterpark staat. Smalle trottoir. Vele toeristen (m/v) lopen voor mijn voeten, allemaal verdiept in hun rechthoekige schermpjes. Ik hoor Aziatisch, Italiaans, zelfs Russisch. Observeer hun desoriëntatie, hun tempo aarzelend stoort mij, sommigen bewegen zich alsof ze behept zijn met een verstandelijke beperking. De schare (ik geniet even van het archaïsche woord schare dat mij te binnen schiet, synoniem van menigte) bestaande uit veelal non-descripte personen, lummelt voort en ik lummel met enige tegenzin mee. Bewaar mijn kalmte.

Ik loop langs de beroemde geveltekst van Nescio waar de woorden losgelopen uit een novelle in boekvorm de weg hebben gevonden naar de muur aan de voorkant van een appartementenblok. Hulde aan de culturele boys van de gemeente Amsterdam die zijn schrijvers weet te waarderen. Ik krijg geconfronteerd met dit lyrische tekstje van Nescio de neiging (sorry Nescio) een pastiche erop te schrijven, dat wil zeggen: stukje proza in nabootsende stijl. Met satirische of kritische bedoeling? Welke, dat weet ik nog niet, eerder satirisch dan kritisch. Maar die neiging weet ik moeiteloos te onderdrukken, uit respect voor de auteur.