Foto’s die ik maakte tijdens mijn bezoek aan het Pools dorpje Birkenau dat door de nazi’s in de Tweede Wereld Oorlog gebruikt werd om de Joden uit te moorden, nu bekend als Auschwitz, waar de Holocaust plaatsvond. Gaskamers.

Ik herinner mij toen ik het dorp bezocht in 2007 hoe ik walgde van de Europese geschiedenis, en dat ik oog in oog met het portret van een uitgemergelde net voor zijn dood gefotografeerde overleden joodse man, ik door het gevoel werd getroffen alsof ik de man kende als verre familie maar ik ken de man totaal niet, geen idee wie hij was, welke zijn naam is. Ik schrok van zijn gezichtsuitdrukking. getekend door pure ellende en doodsverachting. alsof hij beseft dat hij straks in de gaskamer van Auschwitz doodgaat. Zijn dikke donkere wenkbrauwen accentueren de verbijsterende uitdrukking in de ogen en zijn omlaag hangende bovenlip, ze drukken totale wanhoop uit, reddeloosheid ook. We zien hier het gezicht van een slachtoffer, iemand die deel uitmaakte van de massale uitroeiing van de joden.

Adolf Hitler

beweerde op basis van zijn fascistische waandenkbeelden dat de geforceerde dood hun redding was. Zijn boek Mein Kampf getuigt van vilein racisme. Voor de Hebreeuwse mens was in zijn optiek geen plaats in de wereld. Ik verplaatste mij in het lot van alle joodse vrouwen en kinderen, die het geruis van de motoren van de gaskamers hebben gehoord als hun doodsbericht, ik huilde bij die gedachte, huilde in Auschwitz en sindsdien ben ik niet opgehouden met huilen als ik aan de Holocaust denk. Tranen brandend van verdriet.

Mijn ouders hebben weliswaar deze oorlogstragedie overleefd, maar hun spanningen die ze destijds in hun Duitse werkkampen hebben ondergaan, hun traumatische ervaringen blijven in mij persoonlijk navoelbaar. Ik, als kind van door nazi’s gevangen genomen totaal onschuldige kinderen die mijn ouders destijds waren toen ze werden beroofd van hun vrijheid, voel vanaf mijn kindertijd nog steeds tot op de dag van vandaag de pijn die mijn ouders hebben ondergaan. Hoe verwerk je zoiets, als zoon?

Met mijn ouders (vader Nederlands en moeder Oekraïens) heb ik nooit kunnen praten over hun trauma’s. Ze stierven voordat ik – de taal van het historisch bewustzijn machtig geworden – de nodige nieuwsgierige vragen kon stellen. Ik vermoed dat ze hardnekkig hebben geprobeerd mij als zoon niet te belasten met hun noodlottige bestaansproblemen. Dat hun zwijgen juist een hiaat in mijn ontwikkeling bewerkstelligde, daar hadden ze toen geen enkele notie van, wat ik ze ook nooit kwalijk heb genomen.