Absurde humor in Jiddische poezie
Spuuggedicht van Zisje Lindau
Ongenoegens komen omdat de zomer voorbij is. Dat geldt voor de mensen die wonen in landen die de vier seizoenen kennen. Lente, zomer, herfst en winter. De overgang van de zomer naar de herfst en de winter was in New York begin vorige eeuw kennelijk bijzonder heftig voor de Israëlische dichter Zisje Lindau.
In zijn gedicht Dinsdag roept hij een sfeer van apathie, verveling en eenzaamheid op. Dit gedicht is uniek, qua stemming en absurde sfeer. Zes keer liggend op bed omhoog naar het plafond spugen. En dan geen enkele vlieg raken. Het is alsof je jezelf bespuugd via een plafondvliegje. Wat omhoog gaat gaat naar beneden. Wetmatige zwaartekracht. Waar ben je dan mee bezig? Neurotische idee-fixe? Of absurdistische humor. Beide interpretaties zijn mijn inziens oké. De eerste serieus de tweede charmant, maar in feite is alles metaforisch en hebben we te maken met een bijzonder vliegje, namelijk het leven zelf. Hoe doe je dat, leven? Lastig. Alles is beweeglijke atmosfeer en jij bent als emigrant zoveel wezenlijks kwijt geraakt daardoor zelf in stilstand gekomen, je emigratie te verwerken dat kost tijd. humor helpt om de momenten van verveling te overwinnen.
Dinsdag
Twee glazen thee met melk gedronken
en drie, vier beschuitjes gegeten,
daarna langs een tafel gezeten,
gerookt en gestaard naar
een schroef in de wand,
vier gedichten vertaald uit het Duits,
me vermoeid uitgestrekt op de bank,
mijn handen onder het hoofd,
driemaal gespuugd naar het plafond.
Ik voelde me chagrijnig
omdat de zomer voorbij is.
Anders zou ik in het park gaan wandelen
of gewoon thuis wat vliegen vangen.
Weer driemaal naar het plafond gespuugd.
Alle keren mis.
Daarna ben ik in slaap gevallen.
Zisje Lindau (Plotsk 1896, New York 1937). Uit de bloemlezing: Sprakeloos water. Spiegel van de moderne Jiddische poëzie.
Februari 2007.