Russische Literatuur Autobiografisch Essay Boris Pasternak
Slavische Cahiers
Rusland heeft eind vorige jaar een nieuwe literaire prijs in het leven geroepen die na de Nobelprijs de grootste prijs ter wereld is, kwa geldbedrag. Zijn de puissant rijke nieuwe Russen van Poetins Rusland dan toch nog ergens goed voor? De prijs ging naar de biograaf Dmitri Bykov voor zijn biografie van de schrijver en dichter Boris Pasternak, die zoals iedereen weet de Nobelprijs voor de literatuur kreeg in 1958 maar door de rigide, paranoïde, koude oorlog voerende Sovjet regering destijds gedwongen werd de prijs te verwerpen.
Pasternak zelf schreef enkele autobiografische opstellen, die de vertaler Charles B. Timmer bundelde in de Slavische Cahiers. Het is een van mijn favoriete boeken. De jonge Pasternak, als zoon van een beroemde beeldende kunstenaar (vader) en pianiste (moeder), was niet op voorhand voorbestemd tot de literatuur, hij wilde aanvankelijk net als zijn moeder piano spelen, maar ontdekte dat zijn talent tekortschoot. Hij schrijft daar openhartig over in zijn Autobiografisch Essay.
Het boek heeft, zo vertelde mij de vertaler Charels B. Timmer, een materiële bijzonderheid: er zijn toen het boek verscheen, in 1967, 10 exemplaren van verkocht, of hooguit 15.
Verbijsterend, vooral gezien het feit dat de belangstelling van de Nederlandse intelligentsia voor de Russische cultuur toentertijd een bloeiperiode kende. Men las de Russische literatuur, piekend in populariteit, kapot. Nu lijkt die interesse verzand in esoterische sfeer.
Hier een citaat van Charles B. Timmer, geplukt uit de flaptekst: ´Het Autobiografisch Essay geeft niet zozeer een levensbeeld van Boris Pasternak, als wel het onvoltooide portret van een dichter; het wil niet gelezen worden als een aaneengesloten historisch relaas, maar als een gedicht in proza, welsprekend in het detail, veelzeggend in het verzwijgen.’
Ik wacht de Nederlandse vertaling van Bytovs biografie van Pasternak met spanning af. Of die ooit zal verschijnen? Welke uitgever durft deze uitdaging aan? Ben benieuwd. Zal hij bijten in de nek van een dood paard of gaat zijn muzikale kassa rinkelen? Ik vrees, ik hoop, ik twijfel.