In zijn zonder meer magistrale studie over en bijzondere visie op de uiterst weerbarstige Russische cultuurgeschiedenis, getiteld Natasja’s dans onderzocht de Engelse historicus Orlando Figes de mythe van de Russische Ziel op ludieke wijze aan de hand van een fragment uit Tolstoy roman Oorlog en Vrede. Het welopgevoede Russische gravinnetje Nastasja Rostov hoort tijdens een bezoek aan een vriend een onbekend volksliedje, zij vergeet even de van haar Franse gouvernante geleerde maniertjes, zij voert spontaan een boerendans op. Alsof de muziek een Russisch oergevoel in haar genen heeft wakker geschud, waarvan ze zich niet eerder bewust was.

Wat L. N. Tolstoj wil aantonen is volgens Figes dat iedere Rus, van adel of niet, over bijzondere emoties beschikt waar niet-Russen geen notie van hebben. Figes zet hier terecht een vraagteken bij.‘Moeten we veronderstellen dat de natie Rusland bijeen gehouden wordt door de onzichtbare draden van een gemeenschappelijk karakter?’

Tolstoj’s beschrijving van een tafereel bepaald door DNA-pakket is geen uitzondering. De negentiende-eeuwse Russische schrijvers schilders componisten architecten en filosofen waren bijna allemaal op manische en mythische wijze bezig met het ontdekken en verbeelden van hun Slavische identiteit, die wij de Russische Ziel noemen, een met vaagheden omfloerst, ondefinieerbaar begrip. Deze mythomanie, soms gecamoufleerd als een zoeken naar de waarheid, is verbijsterend collectief en hardnekkig, het zal door de nieuwe lichting moderne Russische schrijvers wel heel vaak geparodieerd moeten worden eer deze charlatanerie, hoe charmant ook, van het toneel verdwijnt.